Nhận thức đúng về “nói ngọng” - những phương pháp can thiệp ngôn ngữ trị liệu hiệu quả
Trước đây, “nói ngọng” thường được xã hội nhìn nhận như một hiện tượng bình thường trong quá trình phát triển ngôn ngữ hoặc chỉ là một tật phát âm mang tính cá nhân. Không ít người cho rằng trẻ sẽ tự hết nói ngọng khi lớn lên, vì vậy việc đánh giá và can thiệp thường không được quan tâm đúng mức.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của khoa học: “Nói ngọng” hay “Rối loạn âm lời nói” (Speech Sound Disorder – SSD) là một dạng rối loạn giao tiếp, xảy ra khi trẻ vẫn duy trì lỗi cấu âm khi đã qua mốc chuẩn tuổi lĩnh hội lời nói. Rối loạn này không chỉ làm giảm khả năng giao tiếp hiệu quả mà còn có thể tác động tiêu cực đến sự phát triển ngôn ngữ, học tập, kỹ năng đọc – viết, sự tự tin và hòa nhập xã hội của trẻ. Vì vậy, nói ngọng cần được sàng lọc, đánh giá và can thiệp đúng bởi các nhà ngôn ngữ trị liệu nhằm tối ưu hóa kết quả điều trị và hạn chế những ảnh hưởng lâu dài.
Việc đánh giá trẻ “nói ngọng” nhằm mục đích xác định khiếm khuyết; các khả năng của trẻ; tính chất, mức độ của rối loạn; tìm nguyên nhân; tiên lượng (có can thiệp hay không can thiệp) và đưa ra các khuyến nghị.
Có nhiều phương pháp can thiệp cho trẻ “nói ngọng” đang được áp dụng hiện nay như: cấu âm trị liệu, cặp âm tối thiểu, cặp âm tối đa, đa cặp âm tương phản, từ vựng cốt lõi hay âm tiết trung gian. Dựa và kết quả đánh giá và phân tích lời nói, các nhà ngôn ngữ trị liệu sẽ lựa chọn phương pháp can thiệp phù hợp cho từng trẻ. Quá trình đi từ sàng lọc, đánh giá, phân tích và can thiệp cần được thực hiện đầy đủ và bài bản mới có thể trị liệu một cách chính xác và hiệu quả nhất.
Như vậy, tình trạng “nói ngọng” ở trẻ em không nên xem nhẹ, khi cha mẹ và những người xung quanh trẻ khó nghe hiểu những gì trẻ nói và phát âm, hãy đưa con đến gặp các nhà chuyên môn. Khoa Tâm lý trị liệu – Bệnh viện Lão khoa Phục hồi chức năng với những chuyên viên ngôn ngữ trị liệu được đào tạo chính quy sẽ giúp cha mẹ tìm được câu trả lời cho những băn khoăn về trẻ “nói ngọng” và hướng đi đúng đắn.
Khoa Tâm lý trị liệu